ATA’NIN URLA’YI ZİYARETLERİ
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, büyük bir hareketin temsilcisi olarak doğdu. Hareketin içinde şahsi kinler ve rekabetler vardı. Bilhassa eski ittihatçılardan bir kısmını bu takıma katmak lâzım gelir. Gericiler ise, pek tabii olarak, Terakkiperverlerin safında idi.
Henüz başlayan devrimi, olduğu yerde durdurmak veya eski düzeni tekrar kurmak isteyenler de, hepsi bu parolada birlik idiler. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasında bir suikast fikrinin uyanması bu gibi fikir akımlarıyla başladı.
Başka bir yazı konusu olacak kadar önemli olan İzmir Suikastını burada bırakarak sadece şu yargıda hemfikir olmak gerekir.
İstiklal Mahkemesinde muhakemeye adalet mi, umumi bir tasfiye fikri mi hakim olacaktı? Genç devrimin cinayetle lekelenmemesini isteyenlerin büyük kaygısı bu idi.
xxx
Atatürk;
-7 Haziran 1926 da yurt gezisine çıktı,
-14 Haziran 1926 günü henüz Balıkesirdeyken, suikastçılardan Giritli Motorcu Şevki’nin panikleyerek, İzmir Valisi Kâzım Dirik’e sözlü ihbarda bulunması ve suikast elebaşılarının suçüstü yakalanmaları ile olay bastırıldı,
- 16 Haziran 1926 günü saat 18.00 de İzmir’e geldi,
-18 Haziran 1926 günü Anadolu Ajansına ünlü beyanatını verdi. “Benim nâçiz vücudum bir gün elbet toprak olacaktır, fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet pâyidar kalacaktır.”,
İzmirde, duruşmaların başladığı 27 Haziran 1926 tarihine kadar, tutuklu bulunan suikastçılarla konuştu. Bilindiği gibi duruşmalar 13 Temmuz 1926 Salı günü sona erdi,
-30 Haziran 1926 Çarşamba günü Çeşme’ye geçerken, öğleye yakın Urla’da kahve molası verdi ve Urlalılarla konuştu,
-Urla’da ikinci yokuşun başında, şimdiki Şahap Usta Durağında otomobilinden inerek Cumhuriyet Meydanı ve Zafer Caddesi yolu ile Filiz Sokaktaki Türk Ocağı Binasına (Mahfel Restoran) geldi,
-Burada zamanın Belediye Başkanı Atıf İnan, kendilerine bir hoş geldiniz konuşması yaptı. Atatürk de teşekkürle karşılık vererek, Urlalılardan Cumhuriyete sahip çıkmalarını salık verdi,
- 8 Temmuz 1926 Perşembe günü Çeşme’den İzmir’e dönüşlerinde Urla’da, bu defa Filiz Sokağın başında otomobilinden inerek, yanında Başbakan İsmet İnönü ve Genel Kurmay Başkanı Fevzi Çakmak’la birlikte yine Türk Ocağı Binasında dinlendi ve şerefine verilen çay partisine katıldı. Aynı gün İzmir’e geçti, ertesi günü 9 Temmuz 1926 da Ankara’ya hareket etti.
Atatürk’ün ikinci Urla ziyaretleri ise 1934 yılındadır. İlçe merkezine gelmemişler, Uzunada’yı ziyaret etmişlerdir.
Bununla ilgili bilgiyi, olduğu gibi Sayın Mehmet Önder’in “Atatürk’ün Yurt Gezileri” adlı yapıtından aktarıyorum.
— İran Şahı Rıza Şah Pehlevi, Atatürk’ün konuğu olarak Türkiye’ye gelecekti. Atatürk, Ankara’dan sonra, konuğu ile birlikte ziyaret edeceği şehirleri ve buralardaki birlikleri yerinde görmek ve denetlemek üzere bir geziye çıktı.
9 Nisan 1934 günü, Manisa’dan Menemen’e ge1di. Burada trenden inerek otomobille Foça’ya geçti. Vapurla Uzunada’ya çıktı. Yanında, İzmir Valisi Kâzım Dirik, 2. Ordu Müfettişi. İzzettin Çalışlar, Kolordu ve Fırka kumandanları vardı. O gün saat 19.25 te İzmir’e girdi. Doğruca, köşküne gitti.
Kaynakça:
-Yarımada Demokrat Urla Gazetesi, Sayı 101—102,
-Falih Rıfkı Atay’ın “Çankaya” Kitabı,
-Mehmet Önder’in “Atatürk’ün Yurt Gezileri” Kitabı,
-Hakan Tartan’ın Temmuz/2001 Tarihli Yazıları,