METİN AYDINOĞLU
URLA’NIN İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Şirin ilçemiz Urla, kendi adını taşıyan yarımadanın orta kısmında yer alan eski bir yerleşim birimidir. Verimli toprakları ve ılıman iklimi nedeniyle tarihin ilk zamanlarından beri ilgi gören bir beldedir.
Urla’nın isminin nereden geldiğine dair çeşitli görüşler olmasına karşın, günümüzde bile bu konu tam olarak açıklık kazanmamıştır. Bu konudaki araştırmalar sonucunda belirlenen olasılıklar şunlardır.
- Bu bölgedeki bilinen ilk yerleşim, İonyanın en önemli kentlerinden birisi olan Klazomenai şehrinin kuruluşu ile başlamıştır. O halde bölgenin ilk ismi Klazomenai’dir. Uzun yıllar Urla’nın sahil kesimini tanımlamak için bu isim kullanılmıştır. Bu isimden geldiği düşünülen Kilizman Urla’nın bir mahallesinin adı olarak uzun yıllar kullanılmıştır.
- Ünlü Türk gezgini Evliya Çelebi seyahatnamesinde bu şehrin Kidafe kralının kızı Ulice tarafından kurulduğunu ayrıntılı olarak anlatıp şehre Urli adının verildiğini yazar. Bu isminde zaman içerisinde Urla’ ya dönüşerek günümüze kadar ulaştığı düşünülmekte.
- Bu konuda başka araştırmada ünlü Bizans tarihcisi Doukan tarafından yapılmış. Yazılarında bu yöreden bahsederken, burasının geçit, boğaz anlamına gelen Bryela adıyla bilindiğinden bahseder.
Yazara göre bu kentin Bryela olan ismi zaman içerisinde önce Vriula’ya sonra ise Urla dönüşmüş. Bu görüşün bazı kesimlerde taraftar bulduğundan bahsedilir.
- Bir efsaneye göre de Osmanlı Padişahı Mehmet Çelebinin komutanlarından olan İbrahim Bey'in sefere çıkmadan önce Urla’da bir ağacın gölgesinde dinlenirken yoldan geçmekte olan bölge halkından pekçok kişi ‘’uğurola‘’ ve’’uğurlu gelsin’’der. Başarılı geçen sefer dönüşü buraya geri dönen komutan bu söylenenleri hatırlar. Dinlendiği çınarın yanına günümüze kadar ulaşmış kendi adını taşıyan bir cami yaptırır ve bu bölgenin adının Uğurolanın kısaltılmış olarak Urla olarak anılmasını ister.
- Urla ile ilgili diğer bir görüş ise bu bölgedeki yoğun Rum yerleşimi sırasında kullanılan Vurla adından geldiğidir.30 ocak 1923 tarihinde imzalanan mübadele anlaşmasına kadar Urla’nın nüfusunun çoğunu oluşturan Rum’lar bu bölgenin özelliğinden Rumcada bataklık sazlık anlamına gelen Vurla derlerdi. Vurla aynı zamanda bu bölgeye özgün olarak yetişen bir otunda ismidir. Türk yerleşimine geçildiği zaman ise Vurla isminin Türkçede söylenmesi daha kolay olan Urla’ya dönüştüğü söylenir. Bence en gerçekçi yaklaşım bu olsa gerek.